มัทฉะ ข้อเสีย 8 ข้อ ที่คนดื่มประจำควรรู้

มัทฉะได้รับการยกย่องว่าดีกว่าชาเขียวทั่วไป แต่การรู้ มัทฉะข้อเสีย ไว้ด้วยจะช่วยให้คุณดื่มได้อย่างยั่งยืนโดยไม่เจอผลข้างเคียงที่ไม่คาดคิด เพราะเหตุผลที่มัทฉะดีกว่าชาเขียวชงใบ คือคุณ กินใบชาทั้งใบ ไม่ใช่แค่ดื่มน้ำที่สกัดออกมา

การกินทั้งใบหมายถึงได้ทุกอย่างที่อยู่ในใบชา ทั้งสารดีและสิ่งที่ควรระวัง บทความนี้รวมข้อควรระวัง 8 ข้อ ระบุว่าใครควรเลี่ยง และวิธีดื่มที่ลดข้อเสียเกือบทั้งหมด

ทำไมมัทฉะถึงมีข้อเสียมากกว่าชาเขียวธรรมดา

ความต่างอยู่ที่วิธีบริโภค

นี่คือเหตุผลที่มัทฉะให้สารต้านอนุมูลอิสระสูงกว่าหลายเท่า และเป็นเหตุผลเดียวกันที่ทำให้ได้รับคาเฟอีน แทนนิน และสารปนเปื้อนที่อาจอยู่ในใบมากกว่าด้วย

หากอยากดูฝั่งข้อดีประกอบ อ่านได้ที่ ข้อดีของชาเขียวมัทฉะ 12 ประโยชน์

8 ข้อเสียของมัทฉะที่ควรรู้

1. คาเฟอีนสูงกว่าชาเขียวทั่วไปมาก

เพราะดื่มใบทั้งใบ มัทฉะหนึ่งแก้วให้คาเฟอีนมากกว่าชาเขียวชงใบในปริมาณเท่ากันอย่างชัดเจน

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยในคนที่ดื่มมากเกินตัว ได้แก่ นอนไม่หลับ ใจสั่น มือสั่น กระวนกระวาย และปวดหัวเมื่อขาด

ข้อดีคือมัทฉะมี แอลธีอะนีน ซึ่งช่วยให้ฤทธิ์คาเฟอีนออกมานุ่มนวลกว่ากาแฟ ไม่กระชากแล้วตก แต่ไม่ได้แปลว่าคาเฟอีนน้อยลง ปริมาณยังคงเท่าเดิม

รายละเอียดตัวเลขเปรียบเทียบกับกาแฟดูได้ที่ มัทฉะ คาเฟอีน เท่าไหร่

2. แทนนินขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็ก

มัทฉะมีแทนนินและคาเทชินสูง ซึ่งจับกับธาตุเหล็กชนิดที่มาจากพืช (non-heme iron) ทำให้ร่างกายดูดซึมได้น้อยลง

นี่เป็นเรื่องสำคัญมากสำหรับ คนที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก หญิงตั้งครรภ์ และคนกินมังสวิรัติ ซึ่งพึ่งธาตุเหล็กจากพืชเป็นหลัก

3. โลหะหนักที่สะสมในใบชา

ต้นชาดูดซับโลหะหนักจากดินได้ดี โดยเฉพาะ ตะกั่วและอะลูมิเนียม เมื่อคุณดื่มใบทั้งใบแทนที่จะทิ้งใบไป ปริมาณที่ได้รับจึงสูงกว่าชาเขียวชงใบ

ปัจจัยสำคัญคือแหล่งปลูก มัทฉะจากพื้นที่ที่มีการควบคุมคุณภาพดินอย่างเข้มงวดจะมีความเสี่ยงต่ำกว่า

นี่คือเหตุผลที่ แหล่งที่มาของมัทฉะสำคัญกว่าที่หลายคนคิด ไม่ใช่แค่เรื่องรสชาติ

4. แสบท้องเมื่อดื่มตอนท้องว่าง

คาเทชินและแทนนินกระตุ้นการหลั่งกรดในกระเพาะ คนที่ดื่มมัทฉะเป็นอย่างแรกในตอนเช้าโดยไม่กินอะไรเลยมักรู้สึกแสบท้อง คลื่นไส้ หรือหน้ามืด

คนที่เป็นโรคกระเพาะหรือกรดไหลย้อนควรดื่มหลังอาหารเสมอ

5. ความกังวลเรื่องตับเมื่อได้รับคาเทชินสูงมาก

มีรายงานภาวะตับอักเสบที่เชื่อมโยงกับการได้รับสารคาเทชินจากชาเขียวในขนาดสูงมาก

จุดสำคัญที่ต้องเข้าใจคือ รายงานเหล่านี้เกือบทั้งหมดมาจากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารสกัดเข้มข้น ไม่ใช่จากการดื่มชาตามปกติ การดื่มมัทฉะวันละ 1-2 แก้วไม่ได้อยู่ในระดับที่น่ากังวล

แต่ถ้าคุณดื่มมัทฉะเข้มข้นหลายแก้วต่อวัน บวกกับ กินอาหารเสริมสารสกัดชาเขียวไปด้วย ควรทบทวนปริมาณรวม

6. รบกวนยาบางชนิด

มัทฉะมีวิตามิน K ซึ่งอาจต้านฤทธิ์ยาละลายลิ่มเลือดอย่างวาร์ฟาริน และคาเฟอีนอาจเสริมฤทธิ์ยากลุ่มกระตุ้นหรือรบกวนยาบางชนิด

หากคุณกินยาประจำ โดยเฉพาะยาละลายลิ่มเลือด ยารักษาโรคหัวใจ หรือยาจิตเวช ควรแจ้งแพทย์ว่าดื่มมัทฉะเป็นประจำ

7. ฟลูออไรด์สะสมจากการดื่มปริมาณมากระยะยาว

ใบชาสะสมฟลูออไรด์จากดินตามธรรมชาติ โดยเฉพาะใบแก่

การดื่มในปริมาณปกติไม่เป็นปัญหา แต่การดื่มปริมาณมากติดต่อกันหลายปีอาจทำให้ได้รับฟลูออไรด์เกิน มัทฉะเกรดพิธีการซึ่งใช้ใบอ่อนจะมีฟลูออไรด์น้อยกว่ามัทฉะเกรดทำอาหารที่ใช้ใบแก่กว่า

อ่านความต่างของเกรดได้ที่ Ceremonial Matcha คือ

8. ราคาสูงและมีของปลอมปน

มัทฉะแท้ผลิตยากและมีต้นทุนสูง ทำให้ตลาดมีสินค้าที่ ผสมชาเขียวผงธรรมดา แป้ง หรือสีเขียวสังเคราะห์ เพื่อลดต้นทุน

มัทฉะปลอมนอกจากไม่ให้ประโยชน์แล้ว ยังอาจมีสารแต่งสีที่ไม่ควรได้รับเป็นประจำ

ใครควรระวังเป็นพิเศษ

กลุ่ม	เหตุผล	คำแนะนำ
ผู้มีภาวะโลหิตจาง	แทนนินขวางการดูดซึมธาตุเหล็ก	ดื่มห่างมื้ออาหาร 1 ชั่วโมง
หญิงตั้งครรภ์	คาเฟอีนและธาตุเหล็ก	จำกัดคาเฟอีนรวมต่อวัน ปรึกษาแพทย์
ผู้กินยาวาร์ฟาริน	วิตามิน K	แจ้งแพทย์ ดื่มปริมาณคงที่
ผู้เป็นโรคกระเพาะ	กระตุ้นกรด	ดื่มหลังอาหารเท่านั้น
ผู้มีภาวะวิตกกังวล	คาเฟอีน	ลดปริมาณ สังเกตอาการ
ผู้มีปัญหาตับ	คาเทชินขนาดสูง	เลี่ยงอาหารเสริมสารสกัดชาเขียวควบคู่
เด็ก	ไวต่อคาเฟอีน	ปริมาณน้อยและไม่ใกล้เวลานอน

ดื่มเท่าไหร่ถึงพอดี

วิธีเลี่ยงข้อเสียทั้งหมด

1. ดื่มหลังอาหาร แก้ปัญหาแสบท้องได้ทันที
2. เว้นห่างจากมื้อที่มีธาตุเหล็กและยาบำรุงเลือด 1 ชั่วโมง
3. จำกัดที่ 1-2 แก้วต่อวัน และนับรวมกับกาแฟหรือชาอื่นที่ดื่มในวันเดียวกัน
4. ไม่ดื่มหลังบ่ายสาม ถ้าคุณหลับยาก
5. เลือกมัทฉะที่ระบุแหล่งผลิตและเกรดชัดเจน ลดทั้งความเสี่ยงโลหะหนักและของปลอม
6. ไม่กินอาหารเสริมสารสกัดชาเขียวควบคู่ เพราะปริมาณคาเทชินรวมจะสูงเกินจำเป็น
7. แจ้งแพทย์ถ้ากินยาประจำ โดยเฉพาะยาละลายลิ่มเลือด

มัทฉะเกรดไหนข้อเสียน้อยกว่ากัน

เกรดของมัทฉะมีผลต่อข้อเสียบางข้อโดยตรง

	Ceremonial Grade	Culinary Grade
ใบที่ใช้	ใบอ่อนยอดแรก	ใบแก่กว่า
ฟลูออไรด์	น้อยกว่า	สูงกว่า เพราะใบแก่สะสมมากกว่า
ความขม	น้อย ดื่มเปล่าได้	ขมกว่า มักต้องเติมนมหรือน้ำตาล
ราคา	สูง	ถูกกว่า
เหมาะกับ	ดื่มเปล่าทุกวัน	ทำขนม ลาเต้

ประเด็นที่คนมองข้ามคือ ความขมของเกรดทำอาหารทำให้คนเติมน้ำตาลเยอะ ซึ่งกลายเป็นข้อเสียทางอ้อมที่ใหญ่กว่าฟลูออไรด์เสียอีก มัทฉะลาเต้หวานหนึ่งแก้วอาจให้น้ำตาลมากกว่าน้ำอัดลมกระป๋องหนึ่ง

ถ้าตั้งใจดื่มทุกวันเพื่อสุขภาพ การเลือกเกรดที่ดื่มเปล่าได้จะคุ้มกว่าในระยะยาว แม้ราคาต่อกรัมจะสูงกว่า

สัญญาณที่ควรลดปริมาณ

อาการ	น่าจะมาจาก	ควรทำอะไร
นอนหลับยากขึ้นหลังเริ่มดื่ม	คาเฟอีน	เลื่อนเวลาดื่มให้เช้าขึ้น
ใจสั่น มือสั่น วิตกกังวลผิดปกติ	ไวต่อคาเฟอีน	ลดเหลือครึ่งแก้ว
แสบท้อง คลื่นไส้หลังดื่ม	กรดในกระเพาะ	ดื่มหลังอาหารเท่านั้น
เหนื่อยง่าย ซีด เวียนหัว	อาจเกี่ยวกับการดูดซึมธาตุเหล็ก	เว้นห่างมื้ออาหาร ตรวจเลือดถ้าอาการต่อเนื่อง
ปวดหัวเวลาไม่ได้ดื่ม	ติดคาเฟอีน	ค่อยๆ ลดปริมาณลง ไม่หยุดทันที

คำถามที่พบบ่อย

ดื่มมัทฉะทุกวันได้ไหม? ได้ในปริมาณ 1-2 แก้วต่อวันสำหรับคนทั่วไป คนจำนวนมากดื่มทุกวันมาหลายปีโดยไม่มีปัญหา

มัทฉะทำให้ใจสั่นเหมือนกาแฟไหม? เกิดได้แต่มักน้อยกว่า เพราะแอลธีอะนีนช่วยลดความกระชากของคาเฟอีน ถ้ายังใจสั่นให้ลดปริมาณลงครึ่งหนึ่ง

ดื่มตอนท้องว่างได้ไหม? ไม่แนะนำ โดยเฉพาะคนที่เป็นโรคกระเพาะ ควรดื่มหลังอาหารหรือพร้อมของว่าง

มัทฉะทำให้ตับพังจริงไหม? รายงานที่มีเกือบทั้งหมดมาจากอาหารเสริมสารสกัดชาเขียวขนาดสูง ไม่ใช่การดื่มมัทฉะปกติ การดื่มวันละ 1-2 แก้วไม่อยู่ในระดับที่มีข้อมูลว่าน่ากังวล

คนท้องดื่มมัทฉะได้ไหม? ดื่มได้ในปริมาณจำกัด แต่ต้องนับคาเฟอีนรวมทั้งวันจากทุกแหล่ง และควรระวังเรื่องการดูดซึมธาตุเหล็กเป็นพิเศษ ควรปรึกษาแพทย์ที่ฝากครรภ์

สรุป

มัทฉะข้อเสียทั้ง 8 ข้อมีต้นตอเดียวกันคือ คุณกินใบชาทั้งใบ ซึ่งเป็นทั้งจุดแข็งและจุดที่ต้องระวังของมัทฉะ

• คาเฟอีน แทนนิน ฟลูออไรด์ ล้วนมาจากการได้รับใบทั้งใบ แก้ได้ด้วยการคุมปริมาณและเลือกเวลาดื่ม
• โลหะหนักและของปลอม เป็นเรื่องของการเลือกซื้อ ไม่ใช่ตัวมัทฉะเอง
• ปฏิสัมพันธ์กับยาและโรคประจำตัว เกี่ยวข้องกับคนบางกลุ่มที่ควรปรึกษาแพทย์

สำหรับคนทั่วไปที่ดื่มวันละ 1-2 แก้ว หลังอาหาร และเลือกมัทฉะที่มีแหล่งที่มาชัดเจน ข้อเสียเหล่านี้แทบไม่มีผลในทางปฏิบัติเลย

ข้อมูลในบทความนี้มีไว้เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากคุณมีโรคประจำตัว กินยาประจำ ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนดื่มมัทฉะเป็นประจำ